Jeśli przy co najmniej trzynastu stwierdzeniach zaznaczyłeś odpowiedź „prawda”, to twoje dziecko jest prawdopodobnie wysoko wrażliwe. Żaden test psychologiczny nie jest jednak na tyle dokładny, by dało się na jego podstawie rozstrzygnąć, jak traktować własne dziecko. Dziecko sensoryczne to inaczej dziecko z zaburzeniami sensorycznymi. Takie dziecko nieprawidłowo odczuwa bodźce zewnętrzne. W zależności od typu zaburzenia, dziecko może odczuwać sygnały z zewnątrz za mocno lub wręcz przeciwnie - za słabo. W efekcie albo pociecha unika dotyku, zapachów, dźwięków, albo wydaje się być wręcz agresywne, śmiałe, wciąż poszukuje doznań Jak wspierać dzieci wysoko wrażliwe • Książka ☝ Darmowa dostawa z Allegro Smart! • Najwięcej ofert w jednym miejscu • Radość zakupów ⭐ 100% bezpieczeństwa dla każdej transakcji • Kup Teraz! Zazwyczaj bywa nieśmiałe lub sprawia wrażenie lekko wycofanego. Dziecko wwo często bywa zdezorientowane, sprawia wrażenie strachliwego. Nie lubi skrajnych doświadczeń w postaci temperatury, hałasu, zapachów. Jest to dziecko bardzo wrażliwe, dlatego surowe kary nie są tu pożądane. Dziecko wwo potrzebuje raczej łagodnych wskazówek Wysoko wrażliwe dzieci dostrzegają więcej, mocniej czują, głębiej analizują informacje. Aby się rozwijać, potrzebują szczególnych warunków. Gdy je dla nich stworzymy, przecieramy oczy Odżywianie. Podcast. HelloZdrowie › „Osoby wysoko wrażliwe (WWO) wchłaniają nastroje ludzi dookoła, silniej przeżywają stres, mają żywsze sny, bogatszą wyobraźnię i błyskotliwe poczucie humoru” – mówi dr psychologii Monika Baryła-Matejczuk. WYSOKO WRAŻLIWE DZIECKO. JAK ZROZUMIEĆ DZIECKO I POMÓC MU ŻYĆ W PRZYTŁACZA • Książka ☝ Darmowa dostawa z Allegro Smart! • Najwięcej ofert w jednym miejscu • Radość zakupów ⭐ 100% bezpieczeństwa dla każdej transakcji • Kup Teraz! • Oferta 14583357340 gWhwq. Osoba o wysokiej wrażliwości (w skrócie HSP – highly sensitive person) to termin ukuty przez Elaine Aron, amerykańską psycholog kliniczną. Osoby takie wykazują zwiększoną wrażliwość emocjonalną, silniejszą reaktywność zarówno na bodźce zewnętrzne, jak i wewnętrzne (na przykład ból, głód, światło i hałas) oraz mają rozbudowane życie wewnętrzne. * Konstrukcję Osoby Wysoko Wrażliwej traktuję w tym artykule raczej, jako zjawisko kulturowo-psychologiczne, niż realnie istniejącą cechę osobowości, gdyż nie istnieje taki, naukowo usankcjonowany, byt. Można mówić jedynie o “wrażliwości przetwarzania sensorycznego” jako cesze temperamentu i w związku z tym – o osobach, które charateryzują się wysokim natężeniem tej cechy. Również skale służące do oceny, czy jest się Osobą Wysoko Wrażliwą, nie mogą być traktowane jako rzetelne narzędzie diagnostyczne w obszarze psychopatologii. Zapisz się na bezpłatną konsultację psychologiczną Wysoka wrażliwość – podstawowe informacje Jak wiele jest osób o zwiększonej wrażliwości? Uważa się, że około 15-20% populacji należy do grupy osób wysoko wrażliwych. Test do pomiaru wrażliwości sensorycznej w populacji dorosłych jest znany jako Skala Osoby Bardzo Wrażliwej. Został po raz pierwszy opracowany i zatwierdzony przez Elaine Aron i jej męża Arta w latach 90’ XX wieku. Co powoduje, że dana osoba jest bardzo wrażliwa? Uważa się, że wysoka wrażliwość może mieć podłoże genetyczne. Istotne także jest środowisko i wychowanie w czasie wczesnego dzieciństwa. Czy wysoka wrażliwość to to samo co introwersja? Wysoka wrażliwość nie jest synonimem introwersji, ale wiele osób wysoko wrażliwych (według Elain Aron nawet 70%) identyfikuje się jako introwertycy. Introwersja odnosi się do cechy osobowości, w której ktoś „ładuje wewnętrzne baterie” będąc sam, a „wyczerpuje” je będąc wśród ludzi. Wysoka wrażliwość obejmuje wrażliwość emocjonalną, fizyczną i sensoryczną – bez znaczenia obecności innych ludzi. Chociaż wysoka wrażliwość częściej pokrywa się z introwersją, nawet 30% osób wysoko wrażliwych to w rzeczywistości ekstrawertycy – chociaż przez innych mogą być postrzegani jako nieśmiali i wycofani. Czy wysoka wrażliwość jest zaburzeniem? Nie jest to zaburzenie zdrowia psychicznego. Wysoka wrażliwość jest raczej definiowana, podobnie jak inne aspekty osobowości, jako cecha, która w różnym stopniu funkcjonuje w każdej osobie. Pomimo pewnych wad, nie zakłóca funkcjonowania na tyle, aby uznano ją za zaburzenie. Ponadto wysoka wrażliwość może również przynosić korzyści. Czy istnieje lekarstwo na wysoką wrażliwość? Nie ma konkretnego leczenia zalecanego w przypadku wysokiej wrażliwości, ponieważ nie jest to zaburzenie. Jednakże, ponieważ cecha ta często jest związana z wyzwaniami emocjonalnymi lub interpersonalnymi (i może współwystępować z lękiem i depresją) osoby z wysoką wrażliwością mogłyby skorzystać na uczestnictwie w psychoterapii. Jaka jest różnica między wrażliwością przetwarzania sensorycznego a zaburzeniem przetwarzania sensorycznego? Zaburzenia przetwarzania sensorycznego to stan, w którym ciało i mózg nie reagują odpowiednio na bodźce sensoryczne. Różni się to od wrażliwości przetwarzania sensorycznego, ponieważ mimo że osoby wysoko wrażliwe mogą mieć silniejszą reakcję na bodźce, to ich mózg i ciało nadal prawidłowo je przetwarzają. Czym jest osobowość – dowiedz się więcej Wysoko wrażliwa – czyli jaka? Kim jest osoba wysoko wrażliwa Osoba wysoko wrażliwa, to po prostu osoba, która silniej niż inni ludzie przetwarza wszelkie bodźce – czy to bodźce zmysłowe (np. światło, hałas), czy też odczucia wewnętrzne (np. ból), psychiczne (np. przykre informacje) i inne. Wysoka wrażliwość nie ma nacechowania. Osoby wysoko wrażliwe nie są w żaden sposób gorsze, ani lepsze od innych. Wysoka wrażliwość, to po prostu ich cecha, która wiąże się z zarówno pozytywnymi, jak i negatywnymi skutkami. Ponieważ można powiedzieć, że układ nerwowy osób wysoko wrażliwych jest “delikatniejszy” albo “bardziej czuły”, to będą one silniej odczuwały zarówno pozytywne (sztuka, piękno), jak i negatywne (ból, cierpienie) informacje oraz bodźce. Ponieważ wysoka wrażliwość jest dość rozpowszechniona – mówi się, że nawet co piąta osoba jest wysoko wrażliwa – to cecha ta dotyczy także osób znanych i lubianych na wielką skalę. Znane osoby wysoko wrażliwe (a raczej “identyfikujące się jako wysoko wrażliwe”) to między innymi: aktorki Nicole Kidman i Scarlett Johanson, aktor Jim Carrey, muzycy Elton John i Celine Dion. Czy jesteś osobą wysoko wrażliwą? Cechy osoby wysoko wrażliwej Osoba o wysokim stopniu wrażliwości doświadcza świata inaczej niż inni. Ludzie z tą cechą są bardziej świadomi różnych subtelności i głębiej przetwarzają informacje. Może to oznaczać większą kreatywność, wnikliwość, czy empatię – ale niestety także większą podatność na stres i przytłoczenie. Sprawdź, czy poniższe cechy dotyczą także Ciebie. Odrzuca Cię wszelkiego rodzaju przemoc i okrucieństwo Unikanie przemocy to dość powszechna cecha, ale dla osób bardzo wrażliwych widzenie lub słyszenie o okrucieństwie może być wyjątkowo niepokojące. Osoby wysoko wrażliwe często nie są w stanie spokojnie oglądać przerażających, krwawych lub brutalnych filmów. Podobnie, mogą nie być w stanie znieść wiadomości o okrucieństwie wobec zwierząt lub innych brutalnych czynach. Bywasz emocjonalnie wyczerpany uczuciami innych ludzi Chociaż wysoce wrażliwi ludzie niekoniecznie mają także wysoki poziom empatii, to jednak mają pewną tendencję do „wchłaniania” emocji innych ludzi. Dzieje się tak, ponieważ bardzo wrażliwi ludzie są bardzo świadomi subtelności – w tym mimiki, mowy ciała i tonu głosu – których inni mogą nie zauważyć. Ponadto, osoby wysoko wrażliwe będą silniej przeżywały przykre historie, z których zwierzyli im się inni. W rezultacie osoby bardzo wrażliwe często cierpią z powodu wyczerpania emocjonalnego. Silniej odczuwasz presję czasu Czy szkolne testy na czas sprawiały, że byłeś bardzo niespokojny – być może do tego stopnia, że ​​nie byłeś w stanie wykonać ich dobrze, jak zwykle? Jako osoba dorosła, gdy masz zbyt wiele rzeczy do zrobienia i nie masz na nie wszystkie wystarczająco dużo czasu, czujesz się bardzo zestresowany? Osoby wysoko wrażliwe są bardziej wrażliwe na stymulację, a presja czasu nie jest tutaj wyjątkiem. Dowiedz się więcej o perfekcjonizmie Potrzebujesz spokoju i odosobnienia Niezależnie od tego, czy jest introwertykiem, czy ekstrawertykiem, osoba wysoko wrażliwa potrzebuje dużo czasu na odpoczynek, najlepiej w samotności. Często pod koniec długiego dnia wycofuje się do cichego pokoju, w celu obniżenia poziomu stymulacji, ukojenia zmysłów i doładowania. Głęboko przetwarzasz myśli Podstawą bycia osobą wysoko wrażliwą jest głębokie przetwarzanie informacji. Oznacza to, że dużo częstsze i głębsze niż u innych ludzi zastanawianie się nad swoimi doświadczeniami. Niestety, oznacza to również, podatność na negatywne przemyślenia, a nawet niemal obsesyjnie odgrywanie w głowie tych samych wydarzeń. Wpływa na Ciebie otoczenie Wysoka wrażliwość to nie tylko emocje i własne doświadczenia – to także większa wrażliwość zmysłowa na wszystkie bodźce z zewnątrz. Osoba o wysokiej wrażliwości jest dużo bardziej czuła na nagłe głośne dźwięki, agresywne migające reklamy, czy wyjątkowo narzucające się zapachy. Taka wrażliwość może nawet przenosić się na to, co nosisz – jak zbyt szorstkie materiały lub uwierająca odzież. Twój wewnętrzny świat jest rozbudowany Ponownie, dzięki głębokiemu przetwarzaniu, osoby z wysoką wrażliwością mają bogaty świat wewnętrzny. Objawia się to poprzez fantazje i skłonność do marzeń – zarówno w okresie dzieciństwa, jak i w dorosłości. Bywasz źle rozumiany Wysoka wrażliwość jest często błędnie rozumiana. Pewnie niejednokrotnie zostałeś określony jako „nieśmiały” lub „wycofany”. Jednak, jak już wiesz, wysoka wrażliwość wcale nie musi iść w parze z nieśmiałością czy introwersją. Silnie przeżywasz konflikty Kiedy w Twoich bliskich związkach pojawia się napięcie lub różnica zdań, głęboko to odczuwasz. Niektóre osoby z wysoką wrażliwością zgłaszają nawet, że podczas konfliktu czują się fizycznie obciążeni. Nawet po rozwiązaniu konfliktu, długo zostaje on w pamięci osoby wrażliwej, a negatywne emocje potrzebują więcej czasu na ujście. Jesteś głęboko poruszony pięknem Wspaniałe potrawy, bogate zapachy, piękne widoki lub poruszające melodie mają na Ciebie głęboki wpływ. Przecież wysoka wrażliwość nie oznacza tylko czułości na to, co złe i nieprzyjemne. Może się okazać, że muzyka lub niektóre dźwięki wprowadzają cię w stan zbliżony do transu lub sposób, w jaki wiatr chwyta liście w jesiennym słońcu, wprawia w zachwyt. Skala Osoby Wysoko Wrażliwej Poniżej możesz podejrzeć jak wygląda kwestionariusz, służący do identyfikowania osób z wysoką wrażliwością, opracowany przez Elain i Arta Aronów. Podczas wypełniania kwestionariusza każda pozycja powinna być oceniona na skali od 1 (wcale) do 7 (zdecydowanie tak). Czy łatwo przytłaczają Cię silne bodźce sensoryczne?Czy jesteś wyczulony na subtelności w swoim otoczeniu?Masz wrażenie, że nastroje innych ludzi wpływają na Ciebie?Czy jesteś bardziej niż inni wrażliwy na ból?Czy odczuwasz czasem potrzebę wycofania się do miejsca, w którym możesz mieć trochę prywatności i uwolnić się od stymulacji?Jesteś szczególnie wrażliwy na działanie kofeiny?Czy łatwo Cię przytłaczają takie rzeczy jak jasne światła, mocne zapachy, lub nagłe dźwięki?Prowadzisz bogate, złożone życie wewnętrzne?Przeszkadzają Ci głośne dźwięki?Czy głęboko porusza Cię muzyka lub inna forma sztuki?Czy masz czasem tak zszargane nerwy, że po prostu musisz się „wyłączyć”?Jesteś sumienny?Łatwo Cię wystraszyć?Czy denerwujesz się, gdy masz dużo do zrobienia w krótkim czasie?Kiedy ludzie czują się niekomfortowo w jakiejś przestrzeni, czy zazwyczaj wiesz, co zrobić, aby było wygodniej (np. zmiana oświetlenia lub miejsca siedzenia)?Czy denerwujesz się, gdy ludzie próbują zmusić Cię do zrobienia zbyt wielu rzeczy naraz?Starasz się unikać błędów lub zapominania o rzeczach?Czy starasz się unikać brutalnych filmów i programów?Czy czujesz się nieprzyjemnie pobudzony, gdy wokół ciebie dużo się dzieje?Bycie głodnym wywołuje w Tobie silną reakcję, zaburzając koncentrację lub nastrój? Czy zmiany w Twoim życiu mają na Ciebie silny wpływ?Czy dostrzegasz i lubisz delikatne zapachy, smaki, dźwięki?Czujesz się nieprzyjemnie, gdy dzieje się zbyt dużo na raz?Czy starasz się unikać przykrych lub przytłaczających sytuacji?Czy przeszkadzają Ci intensywne bodźce, takie jak głośne dźwięki?Kiedy musisz rywalizować lub być obserwowanym podczas wykonywania zadania, czy stajesz się tak zdenerwowany, że radzisz sobie gorzej?Czy kiedy byłeś dzieckiem, dorośli postrzegali Cię jako osobę nieśmiałą? Czy moje dziecko ma wysoki poziom wrażliwości? Dzieci przejawiają wysoką wrażliwość nieco inaczej niż dorośli. Aby sprawdzić, czy Twoje dziecko może być Osobą Wysoko Wrażliwą, zapoznaj się z poniższą listą objawów. Czy Twoje dziecko: łatwo wystraszyć?skarży się na drapanie ubrań, szwy w skarpetkach lub ocieranie metki o skórę?zazwyczaj nie lubi niespodzianek?uczy się lepiej za pomocą łagodnego korygowania niż surowego karania?wydaje się czytać w Twoich myślach?używa poważnych słów, jak na swój wiek?wyczuwa najmniejszy nietypowy zapach?ma inteligentne poczucie humoru?wydaje się bardzo intuicyjne?ma trudności z zaśnięciem po ekscytującym dniu?nie radzi sobie dobrze z dużymi zmianami?chce zmienić ubranie, jak tylko jest trochę mokre lub brudne?zadaje wiele pytań?jest perfekcjonistą?jest wrażliwe na cierpienie innych?preferuje cichą zabawę?zadaje głębokie, pobudzające do myślenia pytania?jest bardzo wrażliwe na ból?jest rozproszone i niespokojne w hałaśliwych miejscach?zauważa subtelności (coś, co zostało przeniesione, zmiana w wyglądzie jakiejś osoby itp.)?rozważa bezpieczeństwo swoich zabaw?działa najlepiej, gdy nie ma wokół obcych osób?głęboko przeżywa to, co mu się przydarza? Skala Becka – zdiagnozuj depresję Życie z wysoką wrażliwością Bycie bardzo wrażliwą osobą może wiązać się z wieloma wyzwaniami. Osoby takie mogą mieć trudności z przystosowaniem się do nowych okoliczności, wykazywać nadmierne reakcje emocjonalne w sytuacjach społecznych i mogą czuć się niekomfortowo tylko ze względu na światło, dźwięk lub inne odczucia (których inni mogą nawet nie zauważać). Z drugiej strony, Osoby Wysoko Wrażliwe mają naturalną skłonność do tworzenia głębokich więzi z innymi, mają ekscytujące życie wewnętrzne oraz znajdują wielką przyjemność w sztuce, muzyce i kontaktach międzyludzkich. Jak wszystkie cechy, bycie bardzo wrażliwym ma swoje plusy i minusy. Przy odpowiednim wsparciu i zaakceptowaniu własnych mocnych i słabych stron, osoby o wysokiej wrażliwości mogą stworzyć środowiska, które będzie sprzyjało ich rozwojowi. Jak radzić sobie ze stresem jako Osoba Wysoko Wrażliwa? Samoopieka ma kluczowe znaczenie, szczególnie w sytuacjach stresowych. Wystarczająca ilość snu, zdrowa dieta, ograniczenie kofeiny i alkoholu oraz planowanie czasu na relaks to podstawowe, ale bardzo skuteczne strategie. Jest to szczególnie istotne w życiu osoby z wysoką wrażliwością, ponieważ włączenie powyższych zasad do codziennego życia pozwala na ogólne obniżenie poziomu stresu. Dzięki większemu spokojowi na co dzień, łatwiej też będzie się zmierzyć z niespodziewanymi wydarzeniami. Praca dla osób wysoko wrażliwych Oczywiście osoby o wysokiej wrażliwości nie są jedynymi, którzy stresują się znalezieniem odpowiedniej pracy. Jednak osoby wysoko wrażliwe mogą napotykać przeszkody, których nie ma wielu innych pracowników. Częścią bycia wysoko wrażliwym jest to, że masz skłonność do poczucia przytłoczenia, stresu spowodowanego terminami i innymi stresorami (nawet takimi, jak osobowość innych pracowników). Jednak istnieją ścieżki kariery, które bardzo dobrze sprawdzają się wśród najwrażliwszych – zwłaszcza jeśli znają swoje mocne strony. Według Kelly O’Laughlin, autorki książki A Highly Sensitive Person’s Life, istnieją czerwone flagi, których możesz nauczyć się unikać poszukując odpowiedniego miejsca pracy. Zawierają: zawody, które koncentrują się głównie na sprzedaży lub na liczbach, zwłaszcza jeśli nie odnoszą się bezpośrednio do twoich osobistych wartości,zawody, które z natury będą zawierały wiele konfrontacji (takich jak negocjacje),praca, w której środowisko pracy wydaje się być głośne i chaotyczne,praca, w której cały czas pracuje się z innymi ludźmi,każda praca, w której zauważalne jest niesprzyjające, toksyczne środowisko i kultura pracy. Biorąc pod uwagę charakterystyczne cechy wynikające z wysokiej wrażliwości, takie jak przykładanie wagi do szczegółów, myślenie przed działaniem i zauważanie stanów emocjonalnych innych osób, ciekawymi ścieżkami kariery dla osób wysoko wrażliwych wydają się: zawody opiekuńcze, takie jak pielęgniarka, fizjoterapeuta, opiekun dzieci lub osób starszych – w których można wykorzystać skłonność do “dostrajania się” do emocji innych,zawody kreatywne, takie jak grafik, filmowiec, pisarz – w których dużo ważniejsze niż tempo jest jakoś wykonania pracy,kariera naukowa, w której można całkowicie poświęcić się wybranej dziedzinie i “zaszywać się” zgłębiając jej tajniki,wolne zawody, które można wykonywać na zasadzie freelancingu – na własnych zasadach i często w zaciszu własnego domu,właściciel firmy – czasem osoby wysoko wrażliwe decydują się na otworzenie własnego biznesu, w którym to one ustalają zasady i kulturę pracy. Najlepsze techniki i ćwiczenia relaksacyjne Mój bliski jest osobą wysoko wrażliwą – jak postępować? Jeśli ktoś, kogo znasz, jest bardzo wrażliwy, pierwszym i najważniejszym krokiem jest akceptacja tego, że jest to część jego temperamentu i prawdopodobnie to się już nie zmieni. Pamiętając o tym, jak inne odczucia może mieć osoba wysoko wrażliwa, warto podchodzić z wyrozumiałością do potencjalnych wybuchów emocji lub wyczerpania emocjonalnego. Warto takiej osobie zapewnić czas i przestrzeń do samotnego odpoczynku, zachęcić do dbania o siebie i wspólnie poszukiwać korzyści z jej wrażliwości. Warto zwrócić szczególną uwagę na chłopców i mężczyzn o zwiększonej wrażliwości. Ich problemem może być narzucona przez kulturę rola „silnego i męskiego”, przez co mogą swoją wrażliwość skrywać, a w ukryciu cierpieć jeszcze bardziej. W żadnym wypadku nie należy obwiniać chłopców i mężczyzn za to, że są „zbyt” wrażliwi i że tak „mężczyźnie nie wypada”, ponieważ jest to po prostu część ich osobowości. Jak zadbać o dziecko z wysoką wrażliwością? Jeżeli odkryjesz, że Twoje dziecko ma wysoki poziom wrażliwości, to warto wziąć pod uwagę jego specyficzne cechy. Podobnie jak z wyżej wymienionymi radami wobec osób dorosłych – warto stworzyć dziecku „cichy czas” (na przykład przed snem), aby mogło rozładować napięcie z całego dnia. Warto także nauczyć dziecko nazywać swoje emocje. Prawdopodobnie na co dzień będziesz mierzyć się z dużą ich liczbą, więc nauka odpowiedniego słownictwa ułatwi Wam komunikację. Najważniejsze jednak jest zaakceptowanie ich wrażliwości – oraz nauczenie dziecka, aby ono także swoją wrażliwość akceptowało. Oboje powinniście wiedzieć, że wrażliwość nie ma nic wspólnego ze słabością. Przydatne także będzie pracowanie od najmłodszych lat nad silną samooceną i asertywnością. Jak możesz sobie pomóc Podsumowanie Wysoka wrażliwość to nie zaburzenie oraz nie wada – to po prostu jedna z cech, jaką może się charakteryzować człowiek. Podobnie jak większość rzeczy, ma ona swoje wady i zalety. Osoba o wysokiej wrażliwości jest bardziej czuła na wszelkie doświadczenia – zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne. Może przez to być narażona na silniejszy stres, wyczerpanie emocjonalne i może reagować w sposób intensywniejszy niż inni ludzie. Oczywiście duża wrażliwość ma też swoje plusy – zazwyczaj ułatwia nawiązywanie zażyłych relacji, pomaga dostrzec subtelne piękno i cieszyć się rzeczami, których inni nawet nie zauważają. Źródła Aron, E. N., & Aron, A. (1997). Highly Sensitive Person Scale (HSPS), APA E. N., Wysoko wrażliwi, Wydawnictwo Feeria, Łódź 2017Aron, E. N. (2017). Wysoko wrażliwe dziecko. Jak je zrozumieć i pomóc mu żyć w przytłaczającym M., Mailloux, J., & Erchull, M. J. (2008). The relationships between sensory processing sensitivity, alexithymia, autism, depression, and anxiety. Personality and individual differences, 45(3), Lionetti, Arthur Aron, Elaine N. Aron, G. Leonard Burns, Jadzia Jagiellowicz & Michael Pluess; Dandelions, tulips and orchids: evidence for the existence of low-sensitive, medium-sensitive and high-sensitive individuals; Translational Psychiatry volume 8, Article number: 24 (2018)Sadowski, S., Buglewicz, E., & Nastaj, J. 7. Wysoko wrażliwe dziecko jako wyzwanie dla wychowawcy. Humanistyka i Nauki Społeczne, Grant. (2006). The Highly Sensitive Person: Stress and physical symptom reports. Personality and Individual Differences. 40. 1433-1440. Kathy & McCabe, Scott & Woody, Erik. (2006). A psychometric evaluation of the Highly Sensitive Person Scale: The components of sensory-processing sensitivity and their relation to the BIS/BAS and “Big Five”. Personality and Individual Differences. 40. 1269-1279. B. P., Aron, E. N., Aron, A., Sangster, M. D., Collins, N., & Brown, L. L. (2014). The highly sensitive brain: an fMRI study of sensory processing sensitivity and response to others’ emotions. Brain and behavior, 4(4), 580–594. Liss, M., Mailloux, J., & Erchull, M. J. (2008). The relationships between sensory processing sensitivity, alexithymia, autism, depression, and anxiety. Personality and individual differences, 45(3), K., A Highly Sensitive Person’s Life: Stories & Advice for Those Who Experience the World Intensely, CreateSpace Independent Publishing Platform, 2015 Polecane artykuły Autor zdjęcia/źródło: Photo by Ryan Fields on Unsplash Rodzice wysoko wrażliwych dzieci wiedzą, że czasem zwyczajne czynności i wydarzenia mogą być dla nich wręcz nieznośne. Jak pomóc małym wrażliwcom? Wysoko wrażliwe dzieci są wyjątkowe, a jednocześnie spotykają się z wieloma trudnościami w otoczeniu. Gorzej mogą reagować na hałas, na stres, na zmianę rutyny. A co za tym idzie o wiele łatwiej ulegają przestymulowaniu. Mogą stać się wówczas zmęczone, rozdrażnione czy zdekoncentrowane. Jak pomóc małemu wrażliwcowi? Znamy kilka skutecznych sposobów! Zadbaj o stałość – rutyna pomaga czuć się bezpiecznie Zadbaj o to, żeby maluch zawsze wiedział, co będziecie za chwilę robić, albo gdzie idzie. Pomoże mu to odczuwać mniejsze napięcie emocjonalne, a co za tym idzie – łagodniej reagować na zmianę. Jeśli na przykład zaczyna szkołę, warto udać się do niej wcześniej i pokazać dziecku, gdzie będzie chodziło albo kto będzie jego wychowawcą. Nie zaskakuj dziecka nagłymi zmianami planów, a jeśli jest to niezbędne, zawsze z nim o tym rozmawiaj. Zapobiegaj przestymulowaniu Ponieważ wrażliwe dzieci pobierają więcej informacji ze swojego otoczenia i są na nie bardziej reaktywne, odrobina prewencji jest wręcz niezbędna. Dla niemowląt może to oznaczać, że ich miejsce do spania będzie bardzo ciche. Dla dzieci starszych, że po bardzo aktywnej zabawie następuje chwila wyciszenia w ramionach mamy czy np. podczas wspólnego rysowania. Starszakom warto ograniczyć czas korzystania z urządzeń elektronicznych i ekranów. Badania wskazują, że do drugiego roku dzieci nie powinny korzystać z nich wcale, a potem do rozpoczęcia szkoły czas nie powinien przekraczać jednej godziny. Wspieraj dziecko i nie krytykuj Wrażliwe dzieci czują wszystkie swoje emocje nieco bardziej, dlatego warto unikać tych negatywnych. Nie zawstydzaj dziecka i nie krytykuj, jeśli coś mu nie wychodzi, bo wrażliwiec zapamięta to na długie lata. Zamiast tego wspieraj je, pamiętaj o jego potrzebach emocjonalnych i daj mu umiejętności samodzielnego radzenia sobie z nieuniknionymi wyzwaniami życiowymi. CZYTAJ TEŻ >> Domowe sposoby na ból gardła u malucha Wyobraź sobie, że odbierasz bodźce silniej niż inni. Zachwyca cię muzyka, ale po 15 minutach w klubie czujesz się, jak po całym dniu pracy fizycznej. Widzisz i czujesz więcej, potrafisz rozpoznawać emocje, ale jednocześnie wchłaniasz złe nastroje. Podejmowanie decyzji zajmuje ci znacznie więcej czasu, bo dostrzegasz i analizujesz każdy szczegół. Tak żyją osoby wysoko wrażliwe (WWO). Czym jest ta cecha? To przekleństwo czy dar? O tym rozmawiamy z dr psychologii Moniką Baryłą-Matejczuk z Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji w Lublinie. Barbara Dąbrowska: Gdy odkryłam, że jestem WWO (wysoko wrażliwa osobowość) przepłakałam pół dnia – nie wiem, czy ze smutku, czy z radości. Po raz pierwszy w życiu poczułam, że nie jestem sama, ale też utwierdziłam się w przekonaniu, że jestem “z innej planety” i to już nigdy się nie zmieni. Jakie są najważniejsze cechy WWO? Monika Baryła-Matejczuk: O osobie wysoko wrażliwej mówimy, gdy posiada cechę temperamentu, którą profesjonalnie nazywa się wrażliwością przetwarzania sensorycznego. Cecha ta opisuje międzyludzkie różnice we wrażliwości na środowisko, zarówno pozytywne, jak i negatywne. Wrażliwość przetwarzania sensorycznego jest dziedziczna. Pojęcie wysoko wrażliwej osoby zostało wprowadzone przez dr Elaine Aron (red. autorka książki “Wysoko wrażliwi”) i jest popularnym, bardziej przystępnym określeniem tej cechy. Wysoka wrażliwość bywa kojarzona z nadwrażliwością, skłonnością do zranień czy gwałtownymi reakcjami. W pracy z osobami wysoko wrażliwymi staramy się odczarować tą cechę podkreślając, że kryje się za nią ogromny potencjał. Wysoka wrażliwość na środowisko owszem zwiększa skłonność do silnego przeżywania stresu czy innych trudności, ale też umożliwia mocniejsze dostrzeganie pozytywnych aspektów. Takie osoby czerpią z życia pełnymi garściami, mają większą świadomość, intensywniej reagują, są bardziej empatyczne, uważne i refleksyjne. Osoby wysoko wrażliwe najczęściej opisywane są 4 cechami, akronimem DOES opracowanym przez dr Aron. D, czyli depth of processing – głębokość przetwarzania; O, czyli overstimulation – przestymulowanie, inaczej łatwość ulegania przestymulowaniu; E, czyli emotional reactivity and empathy – emocjonalna reaktywność i empatia; S, czyli sensitive – wyczulenie na subtelności. Znajdź ukojenie i panuj nad stresem wspierając się naturalnymi suplementami diety. Znajdziesz je w przestrzeni zakupowej Zdrowie umysłu Less Stress from Plants 60 kaps. wegański 60,00 zł 90,00 zł Zdrowie umysłu Naturell Ashwagandha, 60 tabletek 18,15 zł Zdrowie umysłu Miralo, Suplement diety wspomagający odporność na stres, 20 kapsułek 20,99 zł Wysoka wrażliwość wiąże się z silnym reagowaniem na bodźce ze świata zewnętrznego, a jak cecha ta wpływa na życie wewnętrzne? Tu dużą rolę odgrywa głębia przetwarzania, to taka próba uchwycenia sensu i znaczenia danego doświadczenia w przeciwieństwie do prostej, codziennej, szybkiej analizy. Głębokość przetwarzania przejawia się w takich cechach jak uważność na innych, sumienność w działaniu, intensywność w przeżywaniu. Wiążą się z nią także żywsze sny, bogatsza wyobraźnia, błyskotliwe poczucie humoru, tendencja do szczegółowego rozważania różnych działań, długiego zastanawiania się nad decyzją, a także świadomość konsekwencji własnych czynów. Niektóre informacje i emocje dłużej “zalegają” w osobie WWO, dzięki czemu następuje efektywniejsza nauka na bazie własnych doświadczeń, które są mówiąc kolokwialnie “mielone”. Ta pozornie spowolniona aktywność przejawiająca się np. w długim podejmowaniu decyzji prowadzi do głębszej analizy i przemyślanych wniosków. Idą za tym również głębokie, prowokujące pytania czy rozważanie wielu aspektów życia. Takie osoby wolniej niż inni przyzwyczajają się do nowych sytuacji, miejsc, towarzystwa ze względu na konieczność przyjrzenia się nim. Monika Baryła-Matejczuk Osoby wysoko wrażliwe dobrze odczytują emocje i reakcje innych osób, rozbudowana empatia pozwala im dostosować się do niesprzyjających warunków. Jednak druga strona medalu jest taka, że koszt psychiczny tego dostosowania jest wysoki Miewam w swoim życiu takie momentu, że “mielę i mielę” w swojej głowie jakąś decyzję – czasem miesiącami, bywa, że latami, a potem nagle jest! Wiem, co mam zrobić, wtedy jestem już na 100% pewna. Tak to się właśnie odbywa, w którymś momencie po prostu się wie. Dzieje się tak także dlatego, że osoby wysoko wrażliwe mają zdolność do zapamiętywania i analizowania dużej ilości szczegółów, poszukiwania zależności, zwracania uwagi na nieoczywiste elementy sytuacji. Innemu nie przyszłoby to w ogóle do głowy, a WWO to dostrzega także dzięki temu, że jest świadoma nie tylko tego, co na zewnątrz, ale także tego, co w środku. WWO mają problemy z kontaktami międzyludzkimi. Refleksyjność sprawia, że duża część towarzyskich spotkań wydaje im się miałka, a small-talk jest jak tortura. Co zrobić, by lepiej zrozumieć i lepiej się czuć w towarzystwie nie WWO? W zależności od badań stwierdza się, że WWO stanowią od 15 do 30 proc. populacji. Siła WWO polega na tym, że to mniejszość. Wyobraźmy sobie sytuację, że wszyscy analizują swoje problemy tak, jak osoby wysoko wrażliwe. To, delikatnie mówiąc, mogłoby znacząco utrudnić funkcjonowanie. Właśnie dlatego świat urządzony jest dla większości – metody wychowawcze, warunki pracy, spotkania towarzyskie są pomyślane z myślą o nie WWO. Osoby wysoko wrażliwe dobrze odczytują emocje i reakcje innych osób, rozbudowana empatia pozwala im dostosować się do niesprzyjających warunków. Jednak druga strona medalu jest taka, że koszt psychiczny tego dostosowania jest wysoki. Będąc osobą wysoko wrażliwą wchłania się nastroje ludzi dookoła. Kluczowe jest poznanie samego siebie i dostosowanie intensywności kontaktów towarzyskich do własnych możliwości. Jeśli nie jest to możliwe zawsze trzeba pamiętać o czasie na regenerację. Monika Baryła-Matejczuk Dzieci wysoko wrażliwe częściej chorują i doznają urazów. U dorosłego człowieka można to przełożyć na nasilony stres czy większe ryzyko wypadku samochodowego. Przestymulowanie bodźcami to ogromny problem osób WWO. Czasem po 15 minutach w centrum handlowym czuję, że zaraz zwariuję. Jak sprawić, by mózg odpoczął? Czas na wyciszenie, zadbanie o siebie, “ugłaskanie” swojego zmęczonego mózgu jest bardzo ważny. Badania pokazują, że niezwykle skuteczna w czasie regeneracji jest uważność, próba skupienia się na sobie, na swoich doznaniach płynących z ciała i z wnętrza. Drugą skuteczną metodą są techniki poznawcze polegające na przekształcaniu myśli zagrażających w bardziej racjonalne stwierdzenia. To takie przejście z emocji na poziom głowy. Istotny jest dobry kontakt ze sobą, z szacunkiem do samego siebie. Gdy moje ciało podpowiada mi, że na coś nie mam ochoty i nie muszę tego robić to po prostu lepiej sobie odpuścić. Czasem zdarzają się wydarzenia, które prawie zawsze wiążą się z przestymulowaniem, wtedy warto zorganizować sobie następny dzień wypoczynku. Co zrobić, gdy czuję, że nadmiar bodźców mnie przytłacza, a nie mogę przerwać tej sytuacji, wyjść (np. jestem w trakcie imprezy firmowej)? Jak pomóc sobie doraźnie? Przed każdym zdarzeniem, które może wiązać się z nadmierną stymulacją, warto się do niego przygotować. Jeśli moim zadaniem jest wygłosić wykład dla 500-osobowej grupy to dobrze jest sprawdzić wcześniej jak wygląda sala, gdzie będą siedzieli ludzie. Najpierw robimy wszystko to, co może sprawić, że będziemy tego stresu jak najmniej doświadczać, a potem robimy wszystko, by zredukować efekty napięcia. W sytuacji, gdy tu i teraz przestymulowanie zaczyna dominować nad ciałem warto uruchomić wewnętrzny dialog. Jestem w sytuacji, w której nie chcę być, ale dam sobie radę, bo spotkanie potrwa jeszcze tylko 15 minut. Potem będę mogła wrócić do domu, zjeść pyszną kolację, zrelaksować się z bliskimi. Ważne, by nauczyć się samego siebie podnosić na duchu, bo najgorsze, co można zrobić to popłynąć z emocjami. Emocje są jak śnieżna kula, szybko rosną, nakręcają się. Wróćmy zatem do poziomu głowy, wykorzystując skłonność do analizy, sprawdzamy na ile zagrożenie jest realne. To brzmi prosto, ale często wymaga długich miesięcy ćwiczeń, które wykorzystują elementy psychoterapii poznawczo-behawioralnej. Co istotne będąc WWO trzeba szczególnie dbać o przyjaźń z samym sobą i nie wyrzucać sobie, że inni tak nie mają, innym jest łatwiej. Często miewam wrażenie, że mogłabym dużo więcej osiągnąć, ale nie jestem doceniana, bo brak mi przebojowości, a udawanie przebojowości to dla mnie ogromny koszt psychiczny. Jak funkcjonować zawodowo w świecie nastawionym na autoreklamę, wyniki, sukces, na bycie głośnym… W pracy zawodowej szczególnie ważna jest znajomość swoich cech i odpowiednie dopasowanie stanowiska pracy. Skoro wiem, że wszystko dokładnie analizuję, to nie mogę pracować na stanowisku, które wymaga szybkich reakcji. Szybko ulegam przestymulowaniu to nie powinnam pracować w dużym “open space” z boksami dla pracowników, gdzie cały czas jest głośno. Empatia świetnie sprawdza się w zawodach wymagających kontaktu z innymi ludźmi, ale są one zazwyczaj obciążone emocjonalnie, dlatego trzeba włożyć sporo pracy w umiejętność kontroli stopnia własnego zaangażowania. Badania prowadzone przez Biankę Acavedo i współpracowników wskazują, że u osób wysoko wrażliwych widoczna jest większa aktywacja rejonów mózgu odpowiedzialnym za świadomość, integrację informacji sensorycznych, refleksyjne myślenie, empatię. Take cechy w wielu zawodach są bardzo przydatne. Wysoka empatia może stać się trudnością, gdy mamy niestabilnych emocjonalnie pracowników, wylewnego, intensywnie reagującego szefa. Wtedy osoba WWO wchłania jak gąbka. Jak gąbka wchłania na szczęście także dobre środowisko pracy – wartościowe, budujące, kreatywne. Wysoka wrażliwość sprzyja kreatywności, tworzeniu nowych rzeczy. WWO lubi mieć zajęty mózg wymyślaniem nowych rozwiązań, a jej zdolność dostrzegania szczegółów i subtelności czynią jej projekty wyjątkowymi, innowacyjnymi. Świat sztuki, barw, dźwięku jest często dobrym kierunkiem zawodowym dla WWO. Będąc osobą wysoko wrażliwą wchłania się nastroje ludzi dookoła Osoby wysoko wrażliwe z powodu niewielkiej odporności na bodźce i wyczulenia na drobiazgi, subtelne sygnały są dużo bardziej narażone na stres. Czy WWO to w pewien sposób czynnik ryzyka zdrowotnego? Są badania pokazujące, że dzieci wysoko wrażliwe częściej chorują i doznają urazów. Ciekawe jednak jest to, że dzieje się tak, gdy wychowują się w niesprzyjającym, trudnym, stresującym środowisku. Gdy uwaga jest odciągnięta na inne aspekty to rośnie ryzyko zrobienia sobie krzywdy. U dorosłego człowieka można to przełożyć na nasilony stres czy większe ryzyko wypadku samochodowego. WWO i niesprzyjające warunki środowiskowe korelują z występowaniem zaburzeń nerwicowych, depresją, chorobami psychosomatycznymi. Wielu autorów badań podkreśla jednak, żeby nie traktować wysokiej wrażliwości, jako zaburzenia. W niesprzyjających warunkach wysoka wrażliwość może przyczynić się do negatywnych objawów fizycznych i psychicznych, ale z drugiej strony osoba wysoko wrażliwa, która wzrasta i funkcjonuje w pozytywnym środowisku jest często zdrowsza i szczęśliwsza niż nie WWO. Czy osoba WWO powinna komunikować otoczeniu, kim jest (praca, znajomi)? Jeśli tak, to w jaki sposób? Czy idąc do pracy opowiadam o swoim temperamencie? Zazwyczaj to wychodzi „w praniu”, jednak, gdy ktoś źle zrozumie moje zachowanie to warto skorygować interpretację. Na przykład: jestem bliska płaczu, a współpracownik mówi, że za bardzo się przejmuję, co zupełnie mija się z prawdą, bo zazwyczaj płacz u WWO jest wynikiem bezradności, bezsilności albo przestymulowania. W takiej sytuacji, gdy już się uspokoimy warto powiedzieć. Wiesz co, ja byłam bliska płaczu, bo czułam się zmęczona, głodna i w takich sytuacjach jest mi bardzo trudno, ale nie ma to wpływu na jakość mojej pracy. W jaki sposób bliska osoba może pomóc członkowi rodziny, partnerowi, który jest WWO? U dzieci wysoko wrażliwych bardzo ważna jest praca nad samooceną i odwoływanie się do własnych sukcesów. Dzieci WWO zazwyczaj są odważne, ale dłużej zajmuje im wejście w daną sytuację. Podobnie jest u dorosłych. Drugi ważny aspekt to unikanie zawstydzania i redukcja wstydu. Czego ty płaczesz? Co ty znowu wymyślasz? Takie słowa są dla WWO bardzo krzywdzące. Kolejna rzecz to mądre motywowanie, bo osoby wysoko wrażliwe źle reagują na nadmierne dociskanie. Niezwykle istotna jest także umiejętność rozmowy o wysokiej wrażliwości i docenianie cech z nią związanych. To pomaga wysoko wrażliwym osobom pogodzić się ze swoją cechą. Uświadamianie sobie, że jestem WWO przebiega czasem jak żałoba, najpierw się neguje – może jednak nie, potem odczuwa się złość – dlaczego ja. Następnie pojawia się etap negocjacji – może wcale tak nie mam, z czasem przychodzi smutek, a na samym końcu jest etap akceptacji. Dopiero wtedy można czerpać przyjemność z wysokiej wrażliwości. W całym tym procesie bardzo ważna jest obecność bliskiej osoby. Monika Baryła-Matejczuk U dzieci wysoko wrażliwych bardzo ważna jest praca nad samooceną i odwoływanie się do własnych sukcesów. Dzieci WWO zazwyczaj są odważne, ale dłużej zajmuje im wejście w daną sytuację. Podobnie jest u dorosłych. Drugi ważny aspekt to unikanie zawstydzania i redukcja wstydu. Czego ty płaczesz? Co ty znowu wymyślasz? Takie słowa są dla WWO bardzo krzywdzące. Kiedy osoba WWO dowiaduje się o swojej cesze może jednocześnie czuć ulgę, bo ktoś wreszcie nazwał to, co jest we mnie, ale z drugiej strony to już na zawsze, jak wyrok. Dlatego w projekcie dotyczącym WWO, który realizujemy zapraszamy sławne osoby, które odnajdują u siebie tę cechę i pięknie o niej mówią. Współpracuje z nami np. Natalia Niemien, która stwierdziła, że wysoka wrażliwość z jednej strony często przeszkadza, ale z drugiej zaprowadziła ją tam, gdzie teraz jest. To są te smaczki wysokiej wrażliwości. Dobrą robotę niosącą informację o wysokiej wrażliwości w świat zrobiła także Alanis Morissette, która udzieliła kilku wywiadów o tym, jak to jest żyć z tą cechą. Jak często osoby wysoko wrażliwe potrzebują pomocy psychoterapeutycznej? Czy taką pomoc WWO powinno traktować jako profilaktykę? Na terapię możemy spojrzeć dwojako. Z jednej strony to może być interwencja, reakcja na trudność, ale z drugiej strony także sposób na rozwój, czy poradzenie sobie z zablokowaniem w rozwoju. Widzę potrzebę mądrej współpracy osoby WWO z psychoterapeutą w sytuacji, w której WWO czuje taką potrzebę, chce sobie pewne tematy uporządkować, nadać znaczenie pewnym przemyśleniom, poukładać życie i wartości. Terapia nie jest jednak dla WWO obowiązkiem. Jest wiele osób wysoko wrażliwych, które mają tak sprzyjające środowisko i rozumieją same siebie, że nie jest im to potrzebne. Dr Elaine Aron podkreśla, że to nie jest psychoterapia wysoko wrażliwych, bo nie ma ona na celu modyfikacji tej cechy, bo WWO to nie jest defekt. To psychoterapia i wysoka wrażliwość, czyli nauka życia z niesamowitą, unikalną cechą. Widzę sens profilaktyki w tym obszarze, czyli włączania treści związanych z tym, jak różne cechy temperamentu mamy w treści zajęć szkół, przedszkoli. Samo informowanie pełni już ważną rolę w projektowaniu warunków rozwoju sprzyjających wszystkim dzieciom. Jak jest z wiedzą polskich psychoterapeutów o WWO? Mam wrażenie, że to ciągle nowinka i niewielu terapeutów wie, jak pracować z wysoko wrażliwymi. To prawda, w Polsce to ciągle nowinka. Ja obawiam się, by praca z wysoką wrażliwością nie poszła w stronę, w jaką jakiś czas temu poszła psychologia pozytywna, w stronę “coachowania”. Bardzo dużo osób zaczęło się wtedy w popularnonaukowy, mało profesjonalny sposób tym zajmować nazywając siebie “coachami”. Nie chodzi tu o profesjonalnie rozumiany coaching, a próbę powierzchownego rozwiązywania spraw, którym należy się uwaga zorientowana na człowieka. Bierzesz udział w dużym projekcie związanym z wysoką wrażliwością. Na czym on polega? Ważną częścią naszego projektu jest popularyzowanie wiedzy o wysokiej wrażliwości. To właśnie dlatego tworzymy podcasty z ambasadorami wysokiej wrażliwości ze wspomnianą Natalią Niemen czy z Mietkiem Szcześniakiem. Niebawem dołączy do nas kolejny, popularny, wysoko wrażliwy piosenkarz. Jesteśmy częścią międzynarodowego projektu, którego celem jest stworzenie kompleksowego modelu wsparcia wysoko wrażliwych dzieci w ich najbliższym środowisku. Projekt nosi tytuł „E-MOTION. Potential of highlysensitivity” i są w nim narzędzia do identyfikacji wysokiej wrażliwości, z którego będą mogli skorzystać zarówno rodzice jak i nauczyciele, materiały edukacyjne rozwijające dzieci WWO. Opracowujemy, testujemy i wdrażamy platformę, która korzystając z dobrodziejstw e-learningu pozwala wzbogacić swoją wiedzę o konkretne rozwiązania. Znajdą się tam między innymi scenariusze pracy na lekcjach, warsztaty dla rodziców i nauczycieli, będą materiały video, podcasty i dużo rozmów z osobami wysoko wrażliwymi. Mam ogromną nadzieję, że kiedyś powstanie również taka platforma dla dorosłych. Znam swoją wysoką wrażliwość, ale czasem brakuje mi konkretnych podpowiedzi i rozwiązań, które mogłabym zastosować w życiu. Mamy taki pomysł, by wspomóc osoby dorosłe przede wszystkim na ich drodze zawodowej. Wysoka wrażliwość łączy się często z uzdolnieniami, talentem, dlatego warto rozeznać własny potencjał. Ten projekt jest w fazie planowania – trzymaj kciuki! Zobacz także To pytanie powinnaś skierować do psychologa, lub psychiatry dziecięcego. Na forum nikt Ci dziecka nie zdiagnozuje. Domyślam się, że jako rodzic , z trojga złego, wolałabyś mieć dziecko wysoko wrażliwe, niż autystyczne, lub z ZA. Prawdę mówiąc, nie spotkałam się z naukowym określeniem "dziecko wysoko wrażliwe”, ale nie będę się upierać, że takowe nie istnieje. W internecie z pewnością znajdziesz opis zachowań dzieci autystycznych i z ZA, możesz sobie porównać z zachowaniem własnego dziecka. Cytuj WYSOKO WRAŻLIWE DZIECKO Jak je zrozumieć i pomóc mu żyć w przytłaczającym świecie? Produkt dostępny To głównie wychowanie decyduje o tym, czy wrażliwość będzie zaletą, czy też źródłem Elaine AronWysoko wrażliwe dzieci stanowią od piętnastu do dwudziestu procent wszystkich dzieci. Urodziły się z bardzo czułym i szybko reagującym układem nerwowym, co niesie za sobą zarówno pozytywne, jak i negatywne konsekwencje. Takie dzieci cechują się kreatywnością, intuicją, zaskakującą mądrością i empatią, ale jednocześnie niezwykle łatwo je przytłoczyć nadmiarem bodźców, nagłymi zmianami, krytyką bądź nieszczęściami innych. W zależności od temperamentu niektóre wysoko wrażliwe dzieci są aktywne, emocjonalne i wymagające, inne zaś są spokojne i skryte oraz nie sprawiają większych problemów wychowawczych. Wszystkie jednak muszą być wychowywane ze zrozumieniem, aby mogły poznać swoją wyjątkowość i nauczyć się czerpać z niej korzyści w dorosłym życiu. Niestety błędy wychowawcze dorosłych – wynikające z niezrozumienia i niewiedzy – łatwo mogą doprowadzić do wielu poważnych i negatywnych skutków, z którymi dziecku będzie niezwykle trudno sobie poradzić. Z takimi sytuacjami bardzo często spotykała się w swojej pracy Elaine Aron i dlatego – jako wybitna specjalistka i pionierka tej dziedziny – napisała praktyczny poradnik, który pomoże rodzicom, nauczycielom i opiekunom: • zrozumieć wysoko wrażliwe dziecko i jego potrzeby;• poradzić sobie z wyzwaniami związanymi z wychowywaniem takiego dziecka;• wprowadzić w życie cztery podstawowe zasady mądrego i skutecznego rodzicielstwa;• pomóc wysoko wrażliwemu dziecku funkcjonować w mało wrażliwym, a bardzo przytłaczającym świecie;• zadbać o to, by nauka i kontakty z rówieśnikami sprawiały dziecku radość, a nie stanowiły źródło stresu;• przystosować dziecko do zmian i radzenia sobie z nadmiernym pobudzeniem;• uświadomić dziecku, że wysoka wrażliwość jest darem, a nie ograniczeniem;• wychować dziecko na szczęśliwego, zdrowego i silnego – wysoko wrażliwego – dorosłego. Dzięki lekturze tej książki inaczej spojrzymy na nasze wysoko wrażliwe dzieci. Dostrzeżmy ich szczególny dar do refleksji i głębszego odbioru rzeczywistości, który może być cennym kapitałem w życiu dorosłym. Bo – jak pisze autorka – świat potrzebuje dobrze wychowanych, wysoko wrażliwych osób. Jolanta Łasiewicka redaktor naczelna miesięcznika „Dziecko” Wysoko wrażliwe dziecko to dar – przekonuje w swojej książce Elaine Aron. Psycholożka w praktyczny sposób pokazuje, jak rozpoznać wysoką wrażliwość oraz jak wspierać rozwój dziecka. Lektura obowiązkowa dla każdego rodzica, który ma w domu „wrażliwca”. Agnieszka Chrzanowska „Charaktery” Te dzieci są wyjątkowe. Zauważają więcej, czują mocniej. Życie je onieśmiela. Warto wiedzieć, w jaki sposób im pomóc. Z tą książką rodzicom będzie prościej. Magdalena Bury ARTYKUŁY I RECENZJEWYSOKO WRAŻLIWE DZIECKO - CENTRUM DZIECIĘCEJ TERAPII Czy wydaje ci się, że twoje dziecko jest zbyt wrażliwe? Czy drażnią je szorstkie ubrania? Nietypowe smaki? Głośne dźwięki? Zmiany w codziennej rutynie? Czy twoje dziecko chodzi z głową w chmurach i śni na jawie? Czy woli cichą zabawę od dużych i głośnych grup? Czy wydaje się, że czyta ci w myślach? Czy zadaje dużo pytań? Czy jest niezmiernie spostrzegawcze i zauważa wszystkie szczegóły? Czy na nowe sytuacje reaguje wycofaniem bądź lękiem? Czy łatwo je zranić krytyczną uwagą lub zachowaniem? Czy scharakteryzowałbyś je jako zbyt nieśmiałe, zbyt wrażliwe lub zbyt emocjonalne? Czy martwisz się czasem, że twoje dziecko może sobie nie poradzić we współczesnym – przytłaczającym i obfitującym w źródła stresu – świecie? Jeśli odpowiedziałeś „tak” na którekolwiek z powyższych pytań, to najprawdopodobniej wychowujesz wysoko wrażliwe dziecko. Uwierz, że to wspaniała rzecz. Jeżeli jednak masz wątpliwości, to z pewnością rozwieje je prof. Elaine Aron. Elaine Aron – profesor psychologii, szkoleniowiec, badacz i wysoko wrażliwa osoba. Autorka książek Wysoko wrażliwi. Jak funkcjonować w świecie, który nas przytłacza, The highly sensitive person in love oraz The highly sensitive person’s workbook. Tytuł magistra psychologii klinicznej uzyskała na Uniwersytecie York w Toronto, a tytuł doktora klinicznej psychologii głębi – w Pacifica Graduate Institute. Odbyła staż w C. G. Jung Institute w San Francisco. Prowadzi małą praktykę psychoterapeutyczną w Mill Valley (Kalifornia). Od 1991 roku prowadzi badania nad wysoką wrażliwością, która jest wrodzoną cechą temperamentu. Elaine Aron i jej mąż Arthur Aron są wiodącymi badaczami psychologii miłości i bliskich relacji. Są także pionierami badania zarówno wrażliwości, jak i miłości za pomocą funkcjonalnego rezonansu magnetycznego. Patronat: "Dziecko" "Charaktery" WP Parenting TOK FM SPIS TREŚCIPodziękowaniaNota autorskaPrzedmowaCzy wasze dziecko jest wysoko wrażliwe? Kwestionariusz dla rodzicówCześć 1Wysoko wrażliwe dziecko: charakterystyka ogólna Rozdział 1Wrażliwość: „nieśmiałe" i „grymaśne" dzieci w lepszym świetleRozdział 2Zapnijcie pasy: wyzwania towarzyszące wychowywaniu wyjątkowego dzieckaRozdział 3Kiedy rodzice nie są wysoko wrażliwi: nieoczywiste zaletyRozdział 4Kiedy rodzice i dziecko są wysoko wrażliwi. A co z temperamentem pozostałych członków rodziny?Rozdział 5Cztery klucze do wychowania radosnego wysoko wrażliwego dziecka: troska o poczucie własnej wartości, redukcja wstydu, mądre dyscyplinowanie i umiejętne rozmawianie o wrażliwościCzęść 2Od niemowlęcia do młodego dorosłegoRozdział 6Dobry początek: uspokajanie wysoko wrażliwego niemowlęcia i dostrajanie się do niegoRozdział 7Małe dziecko i przedszkolak w domu: przystosowywanie się do zmian i radzenie sobie z nadmierną stymulacjąRozdział 8Małe dziecko i przedszkolak w świecie: jak im pomóc, by poczuły, że dobrze sobie radzą w nowych sytuacjachRozdział 9Dziecko w wieku szkolnym w domu: rozwiązywanie problemówRozdział 10Dziecko w wieku szkolnym w świecie: jak pomóc mu cieszyć się szkołą i życiem towarzyskimRozdział 11Nastolatek i młody dorosły: zwodowanie pełnego życia, zdolnego do żeglugi statkuWskazówki dla nauczycieliBibliografia

wysoko wrażliwe dziecko forum